🔺واگذاری بناهای تاریخی اصفهان از طریق «صندوق احیا و بهره برداری از اماکن تاریخی» از چند زاویه قابل بررسی است، یکی شفافیت در خرجِ درآمدهای این بناها و دیگری اینکه درآمدها بعد از رسیدن به خزانه دولت چگونه می تواند به زخمِ بناهای تاریخی اصفهان زده شود و در آخر اینکه چرا در واگذاری های اخیر، اولویت با خانه ها و بناهای تاریخیِ نیازمندِ مرمت نبود؟
🔺یکی از بغرنجترین وضعیت آثار تاریخی در اصفهان، وضعیت خانه های تاریخی است. این آثار یا در تملک مالکان خصوصی هستند یا در تملک میراث فرهنگی و یا در اختیار برخی نهادها قرار دارند. مجموع وضعیت این خانههای تاریخی نشان می دهد نهاد متولی، یعنی میراث فرهنگی، باید در پی چاره ای برای نجات این آثار باشد، آثاری که شناسنامه زیستِ شهر و معماری آن را در ادوار مختلف تاریخی نشان می دهند و حالا در شرایطی که کارشناسان بر این باورند که چرخِ اقتصادِ اصفهان با کمبود آب باید بر چرخ گردشگری بچرخد، این خانهها می توانند پیشانی گردشگری اصفهان را برجسته تر کنند، ظرفیتی که شاید صندوق احیا و بهره برداری از بناها و اماکن تاریخی باید آن را به سبب رسالتش یعنی «احیا آثار تاریخی» بهتر و بیشتر دریابد.
🔺دور اول مزایده واگذاری بهره برداری بناهای تاریخی و فرهنگی اصفهان، در همین شهر و در مهرماه برگزار شد و سرمایه گذارانِ ۱۸ مجموعه تاریخی برای مرمت، احیا، نگهداری و بهره برداری در مدت معین، مشخص شدند. مزایده طبقه دوم میدان امام(حدفاصل مسجد شیخ لطف الله تا مسجد جامع عباسی) نیز در روزهای پایانی آبان ماه به صورت تک بنا به همراه آثار دیگر استان ها در تهران برگزار و سرمایه گذار این قسمت از جدار میدان امام هم مشخص شد.
🔺در فهرست آثار تاریخی که توسط صندوق احیا برای مرمت و بهره برداری به مزایده گذاشته شد، خانه های ارسطویی، شیخ الاسلام و دهدشتی هم قرار دارند، خانه هایی که شرایط خوبی داشتند و دارای کاربری هم بودند. علاوه بر اینها، سردر قیصریه هم جزو همین بناها بود که چند سالی است توسط بخش خصوصی مرمت و در حال بهره برداری است.
‼️در نتیجه آثار قرار گرفته شده در فهرست مزایده، بناهایی بودند که نیاز مبرمی به احیا نداشتند، این در حالیست که وظیفه صندوق احیا و بهره برداری از بناها و اماکن تاریخی و فرهنگی، واگذاری و جذب مشارکت های مردمی برای بناهایی است که نیاز به مرمت، حفاظت و احیا دارند تا از تخریب بیشتر در امان بمانند. اما چرا از بین خانه هایی که حتی در تملک میراث فرهنگی هم هستند، آن هایی واگذار شدند که شرایط اضطراری نداشتند یا اصلا بناهایی در فهرست مزایده قرار گرفتند که به لحاظ معماری، حفاظت و نگهداشت، شرایط بسیار خوبی داشتند؟ آیا نمی شد طبقِ وظیفه اصلی صندوق، اولویت را به بناها و خانه هایی داد که شرایط سخت تری داشتند تا به این واسطه مرمت و حفاظت شوند؟
🔺اما سوی دیگر این ماجرا جایی است که گفته می شود علیرضا ایزدی، مدیر کل سابق میراث فرهنگی اصفهان برای شفافیت بیشتر در خرج کَردِ درآمد بناهای تاریخی اصفهان، برخی از آنها را به صندوق احیا و بهره برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی داد تا این صندوق آنها را برای واگذاری به مزایده بگذارد. این وجه ماجرا اما می تواند در شفافیت بهترِ خرجِ درآمدهای حاصل از بناهای تاریخی که پیشتر از طریق ماده ۸۸ قانون تنظیم اجاره توسط یک شرکت تعاونی وابسته به میراث اصفهان به بهره بردار اجاره داده می شد و حالا از فرایند صندوقِ احیا پیش می رود، کمک کند. در عین حال اما این پرسش مطرح است که چگونه درآمد بناهای تاریخی اصفهان که از طریق صندوق احیا به خزانه درآمدهای عمومی دولت واریز می شود، می تواند به کمکِ مرمت و حفاظتِ خیلِ بناهای تاریخی این شهر برسد چراکه وقتی این درآمد به خزانه دولت می رود، بین استان های مختلف تقسیم می شود و در این بین، شهری که همیشه با کمبود بودجه برای حفاظت از آثار تاریخی اش مواجه است، باید منتظر تقسیم بودجه از خزانه دولت باشد.
🔺در ادامه باید گفت، قرار است دور دوم مزایده بناهای تاریخی اصفهان از طریق صندوق احیا و بهره برداری از بناها و اماکن تاریخی در ماه های پیش رو برگزار شود، سوال اما این است که آیا این صندوق قصد دارد این بار بناهای تاریخیِ نیازمند به مرمت و حفاظت را در فهرست واگذاری ها بگنجاند تا به این واسطه با ورود سرمایه گذار و بخش خصوصی احیا شوند یا همچنان قرار است، گُلِ بناهای تاریخی اصفهان واگذار شود؟
📌این سوالات و ابهامات را از شهاب طلایی شکری مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره صندوق احیا و بهرهبرداری از بناها و اماکن تاریخی و فرهنگی جویا شدهام و آنچه در لینک زیر می خوانید، حاصل این گفت و گوست.
