چرخ اقتصادی اصفهان به عنوان یک شهر تاریخی ناگزیر باید بر مدار گردشگری بچرخد؛ موضوعی که در سایه توسعههای عمرانی و شهری نباید از آن غافل شد تا در لوای شفافیت و همکاری نهادهای دخیل، کمتر شاهد نگرانیهایی بابت تخریب شواهد تاریخی از جمله در پروژه محوطه باستانی «کمرزرین» باشیم.
شامگاه جمعه ۲۰ تیر، در فاز دوم پروژه کمرزرین اصفهان در مقابل مسجد کمرزرین تعدادی ادوات سنگین شامل ۲ دستگاه بیل مکانیکی و چندین دستگاه کامیون خاکبرداری در خیابانهای اطراف این محدوده مشغول انجام عملیات گودبرداری بودند که به گفته مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان این اتفاق برخلاف توافق با شهرداری مبنی بر خاکبرداری دستی، بدون استفاده از ماشین آلات سنگین و البته حضور و اطلاع ناظران بود.
مسوول کاوشهای باستانشناسی کمرزرین هم پیشتر در گفتوگو با رسانهها گفته بود که شواهدی حاکی از تخریب بخشی از آثار معماری این محوطه وجود دارد اما آنچه به گفته او این اتفاق را نگرانکنندهتر میسازد، از میان رفتن حجم قابل توجهی از دادههای منقول بوده که شبانه با استفاده از ماشینآلات سنگین از محل خارج شدهاند.
به واقع استفاده از ادوات سنگینی چون بیل مکانیکی در محوطهای که سابقه کشف سکههای ایلخانی و صفوی و شواهدی از دورههای تاریخی داشته است، نگرانیهایی را در میان کارشناسان و فعالان حوزه میراث فرهنگی ایجاد کرد بهویژه اینکه پیشتر اداره کل میراث فرهنگی استان بر لزوم توقف عملیات عمرانی در آن منطقه تاکید کرده بود.
بلافاصله با ایجاد موج نگرانیها بابت تخریب بخشی از شواهد تاریخی در محلی از کمرزرین که هنوز مورد عملیات کاوش قرار نگرفته اما در بردارنده شواهد ارزشمند از لایههای باستانی بوده است، دادستان اصفهان به موضوع ورود و اعلام کرد: به نظر میرسد بعضی از اشخاص حقوقی و حقیقی در این مورد به وظایف و تکالیف فردی، اجتماعی و قانونی خود در حراست از آثار تاریخی و باستانی عمل نمیکنند که این موضوع بسیار نگران کننده است و به طور قطع دادستانی با این ترک فعلها برخورد خواهد کرد.
در حالی که بررسیهای دادستانی در این رابطه آغاز شده است، به تازگی رییس دانشگاه هنر اصفهان نیز در نامهای خطاب به استانداری با ابراز نگرانی از پیشروی طرحهای عمرانی بدون توجه به لایههای باستانی خواستار توقف تخریب میراث باستانی شهر در جریان پروژههای مختلف شده و بر اتخاذ راهکارهای فوری برای حفاظت از گنجینههای تاریخی اصفهان تاکید کرده است.
در این نامه با اشاره به جایگاه بیبدیل اصفهان به عنوان گنجینهای از هویت و میراث فرهنگی ایران و یکی از کهنترین کلانشهرهای جهان، نسبت به آسیبهای جبرانناپذیری که به لایههای ارزشمند باستانشناسی زیرین شهر وارد میشود، ابراز نگرانی شده است.
‼️از سوی دیگر شهرداری اصفهان طی روزهای گذشته تعدادی از خبرنگاران اصفهان را به بازدید میدانی کمرزرین در فازهای اول و دوم برد تا در جریان آنچه در روزهای گذشته در این محدوده تاریخی رخ داده قرار بگیرند در حالیکه هیچیک از کارشناسان یا مسوولان فنی مرتبط با پروژه در این بازدید حضور نداشتند تا توضیحات درباره وضعیت آثار احتمالی و ملاحظات تاریخی را به خبرنگاران ارائه کند.
نماینده حاضر از سوی شهرداری، مدیر ارتباط رسانهای این سازمان بود که برخی توضیحات درباره اهداف پروژه، نبود تخریب در فاز اول و متوقف بودن عملیات در فاز دوم به دلیل پیدا شدن شواهد تاریخی را مطرح کرد.
‼️بدیهیست که خبرنگاران، علیرغم تجربه و تلاششان در اطلاعرسانی، جایگزین کارشناسان تخصصی در حوزه میراث فرهنگی نیستند؛ بنابراین ارائه اطلاعات کامل و دقیق از سوی نهادهای مسوول و همچنین کارشناس و باستانشناس مسوول پروژه میتوانست به انتشار گزارشهایی مبتنی بر واقعیت از سوی خبرنگاران و کاهش برداشتهای نادرست کمک کند.
از سوی دیگر، در پروژه هایی این چنین عموما ابهامهایی در روند تصمیمگیری، شیوه اجرای عملیات و نحوه توجیه پیمانکار نسبت به حساسیتهای تاریخی منطقه همچنان وجود دارد که پروژه کمرزرین نیز علیرغم تاکید شهرداری بر عدم تخریب حین اجرای پروژه، از این قاعده مستثنی نیست و سوالات و ابهامات پیرامون آن وجود دارد.
آنچه باید بر آن تاکید داشت این است که پروژههایی که در بافتهای تاریخی اجرا میشوند، بهویژه در شهری چون اصفهان که میراث فرهنگی پشتوانه اصلی گردشگری و توسعه پایدار آن به شمار میرود، باید با نهایت دقت، شفافیت و هماهنگی انجام و این موضوع را نباید دور از نظر داشت که تداوم نبود شفافیت در چنین پروژههایی نهتنها به فرسایش اعتماد عمومی منجر، بلکه میتواند موجب دلسردی ساکنان مناطق تاریخی شود.
📌 ادامه این یادداشت را در لینک زیر بخوانید:
